Tölvur og GSM

Netið
Mikilvægt að hafa í huga
Einelti með nýjum miðlum
Klám á netinu
Tölvuleikir
Allt er gott í hófi

Netið
Á netinu má nálgast efni til að styðjast við í námi eða til að leita sér aukinnar þekkingar. Á vefnum er hvers konar afþreying í margmiðlunarformi aðgengileg á vefsíðum, s.s. hljóð, teiknimyndir, kvikmyndir og ýmiskonar leikir. Ýmsir hafa rannsakað áhrif hinna nýju miðla á börn og unglinga. Notkun þessara miðla ýtir oft undir þroska þar sem mikið er hægt að læra af þeim en á sama tíma er margt sem ber að varast. Þannig hefur reynst nokkuð auðvelt að finna efni á Netinu sem snýr að klámi, ofbeldi og neyslu vímuefna og hefur aðgangur barna og ungmenna að þessu efni vakið almennan ugg. Með hliðsjón af þessu er mikilvægt að snúa vörn í sókn.

Mikilvægt að hafa í huga

• Það sem er skrifað á netið, t.d. á bloggsíður, eru opinber gögn og öllum aðgengileg. Þó að mörgum unglingum finnist ólíklegt að foreldrar þeirra lesi nokkurn tíma skrif þeirra á netinu er mikilvægt að hafa í huga að allir hafa aðgang að því efni sem fer á Netið; foreldrar, ömmur, afar, kennarar o.fl.
• Efni og myndir sem sett er á Netið getur hver sem er skoðað og tekið afrit af og geymt eða sent áfram, jafnvel löngu seinna. 
• Það eru ekki allir það sem þeir segjast vera og því er mikilvægt að taka mið af þeirri staðreynd.
• Við njótum tjáningarfrelsis en við erum jafnframt ábyrg orða okkar. Réttur okkar til að tjá okkur takmarkast því af rétti annarra til að njóta virðingar og friðhelgi einkalífs. Svo virðist sem börn og ungmenni átti sig ekki alltaf á þeim skaða og sárindum sem þau geta valdið með því að birta eitthvað ósæmilegt um annan einstakling eða hafa í hótunum við annað fólk á Netinu eða með SMS-skilaboðum.
• Þú getur líka lent í Netinu.

Hér er gátlisti SAFT birtur með leyfi Heimilis og skóla:

• Ég veiti aldrei persónulegar upplýsingar á spjallrás.
• Ég segi fullorðnum frá ef ég finn eitthvað ógeðslegt á Netinu.
• Ég haga mér alltaf á Netinu eins og ég vil láta koma fram við mig.
• Ég móðga engan á Netinu, jafnvel ekki í gríni. Kannski skilur fólk það ekki þannig.
• Ég skemmti mér alltaf á Netinu og man að netheimurinn er ekki raunverulegur.
• Ég segi öðrum frá reynslu minni á Netinu.
• Ég sannreyni alltaf efni sem ég finn á Netinu.
• Ég bið foreldra/forráðamenn um leyfi áður en ég kaupi eitthvað á Netinu.
• Ég tek mér reglulega hlé frá Netinu.
• Ég bið ekki aðra um persónulegar upplýsingar.
• Ég hef ekki áhuga á efni fyrir fullorðna. Það er fyrir eldra fólk.
• Afritun af Netinu er hugsanlega ólögleg. Ég bið alltaf eiganda vefsíðu um leyfi til að nota efni af Netinu.
• Ég afrita aldrei efni í stórum stíl af Netinu fyrir heimaverkefnin mín. Það er svindl.
• Ef einhver sendir mér tölvupóst sem mér líkar illa sendi ég hann aldrei áfram á aðra.

Einelti með nýjum miðlum
Oft tengjast niðrandi ummæli og hótanir á Netinu eða með SMS eineltismálum. Ef bæði gerandi og þolandi eru grunnskólanemendur er skólinn (skólarnir) besti vettvangurinn til að taka á málinu í samræmi við eineltisáætlun skólans. Félagsmiðstöðvarnar og félagsþjónustan geta líka komið að þessum málum.

Lögreglan eða sýslumannsembættið á staðnum þar sem barnið býr, eftir því sem við á, veitir upplýsingar um farveg máls, telji forráðamaður að brotið hafi verið gegn ákvæðum almennra hegningarlaga. Forsenda þess að lögreglan taki á málinu er að forráðamenn fórnarlambsins kæri ummæli eða myndbirtingu. Á www.logreglan.is er að finna helstu upplýsingar um embættin í landinu. Ef barn hefur haft í hótunum eða skrifað alvarleg niðrandi ummæli um annað barn á Netið eða sent þau með SMS-skilaboðum er oft talin ástæða til þess að kalla gerandann (sé vitað hver hann er) ásamt foreldrum í viðtal hjá lögreglu til að gera þeim grein fyrir alvarleika málsins. Barnaverndarnefnd fær alltaf upplýsingar ef barn er grunað um refsivert athæfi.

• Mikilli tölvunotkun fylgja langar kyrrsetur sem ekki eru taldar heppilegar fyrir vaxandi fólk.
• Það getur verið gott að takmarka notkun símans, slökkva á honum eða lækka í honum stöku sinnum til að fá næði.
• Tengsl eru á milli ofbeldis í sjónvarpsþáttum, kvikmyndum og tölvuleikjum og andfélagslegrar hegðunar barna og unglinga.
• Gott er að hafa önnur áhugamál fyrir utan tölvuna, eins og t.d. íþróttir, tónlist og félagsstarf.