Skilnaður / sambúðarslit foreldra

Gott að hafa í huga
Réttindi barna þegar foreldrar skilja eða slíta sambúð
Meiri upplýsingar
Aðstoð og ráðgjöf í boði

Gott að hafa í huga

• Skilnaðir (sambúðarslit) eru sársaukafullir, hjá því verður ekki komist. 
• Skilnaður er samt oft skynsamleg lausn því þó að skilnaður sé öllum erfiður getur slæmt samband foreldra verið enn verra fyrir barnið. 
• Skilnaður foreldra kemur börnum oft á óvart og er því mikið áfall, jafnvel þó að spenna og óhamingja hafi ríkt á heimilinu lengi. 
• Viðbrögð barna eru oftast sterkust fyrst en einmitt þá eru foreldrarnir sjálfir uppteknir af eigin vandamálum og oft ekki tilbúnir að veita börnum sínum stuðning. 
• Algeng viðbrögð barna og eðlileg eru viðkvæmni, tilfinningasveiflur, ráðríki og reiði, sorg, vonbrigði, depurð, óöryggi, einbeitingarerfiðleikar og höfuð- og magaverkir. 
• Börn og unglingar geta yfirleitt ekkert gert til að koma í veg fyrir skilnaðinn þó að flest börn haldi fast í vonina um að foreldrarnir geti sameinast aftur.   
• Börnin eiga enga sök á málum og þau bera enga ábyrgð.  Foreldrarnir verða að bera ábyrgð á eigin hamingju.
• Börn ættu ekki að vera sett inn í ósætti foreldra. 
• Börnin eiga ekki heldur að þurfa að taka afstöðu með eða á móti foreldri sínu.  En ef barn óskar heldur að búa hjá öðru foreldrinu er best að láta vita af því og ekki hafa áhyggjur af að valda hinu foreldrinu vonbrigðum.
• Þó að foreldrarnir elski hvort annað ekki lengur elska þeir börnin sín að sjálfsögðu alveg jafn mikið og áður.

Réttindi barna þegar foreldrar skilja eða slíta sambúð

• Börn eiga rétt á upplýsingum um mál sem varða þau persónulega.  Skilnaður hefur djúpstæð áhrif á börn og því er best að þau þurfi ekki að upplifa mikla óvissu um framtíðina.  Barn sem verður fyrir því að heimili þess er splundrað getur t.d. beðið foreldra sína að setjast niður með sér til að ræða um þá ákvörðun sem þau eru búin að taka og um framtíðina.  Stundum geta foreldrar þó einfaldlega ekki gefið svör við öllu því sem barninu liggur á hjarta. 
• Barn á rétt til umgengni við báða foreldra eftir skilnað og foreldrum er líka skylt að hafa samband við barn sitt nema slík umgengni teljist andstæð hag barns og þörfum.   Ef foreldrar barns skilja og geta ekki orðið sammála um hvort þeirra skuli hafa forsjá barns ákveða dómstólar það. 
• Barn, sem náð hefur nægilegum þroska, á rétt á að segja dómara skoðun sína áður en forsjáin er ákveðin, nema dómari telji slíkt geta haft skaðleg áhrif á barnið eða sé þýðingarlaust fyrir úrslit málsins. 
• Meiri upplýsingar um lagalegan rétt barna er að finna í fyrsta kaflanum í Lögum unga fólksins. 

Meiri upplýsingar
Umboðsmaður mælir með bókinni Hvað er málið? eftir þær Berglindi Sigmarsdóttur og Sigríði Birnu Valsdóttur. Hana hægt að fá í bókabúðum og á bókasöfnum.  Ýmislegt úr bókinni má líka nálgast hér.  Á síðunni www.doktor.is er einnig áhugaverð grein sem heitir Skilnaður og börn. 

Á síðunni Ef bara ég hefði vitað er fjallað um sálrænan stuðning fyrir unglinga.  Smelltu hér til að lesa meira um áhrif skilnaðar á börn og unglinga.

Aðstoð og ráðgjöf í boði
Ef þér líður illa vegna skilnaðar foreldra þinna er yfirleitt best að ræða við einhvern sem þú treystir, t.d. foreldra, stjúpforeldra, fósturforeldra, afa, ömmur, frændfólk eða vin/vinkonu. Ef þér finnst það erfitt eða finnst að enginn hlusti á þig getur þú leitað til eftirtalinna aðila:

Fjölskylduráðgjöf sveitarfélaga
Mörg sveitarfélög bjóða íbúum sínum upp á fjölskylduráðgjöf. Þangað geta börn leitað til að ræða og fá lausn á vandamálum sínum. Hér er listi yfir öll sveitarfélög landsins. Með því að smella á sveitarfélagið þitt kemst þú inn á heimasíðu þess. Hafðu samband við sveitarfélagið þitt til að fá upplýsingar um fjölskylduþjónustuna.

Heilsugæslustöðvar
Krakkar geta leitað til heilsugæslustöðvanna með alls konar spurningar og vandamál sem tengjast heilsu og líðan. Hérna er listi yfir allar heilsugæslustöðvar á landinu, heimasíður þeirra, netföng o.fl.

Kirkjan
Mörgum finnst gott að tala við sóknarprestinn sinn eða djákna um viðkvæm og persónuleg mál enda eru þeir bundnir trúnaði. Hér er hægt að nálgast símanúmer allra presta landsins. Einnig er hægt að hafa samband við Fjölskylduþjónustu kirkjunnar sem er á Klapparstíg 25–27 í Reykjavík. Síminn er 562–3600.

Tótalráðgjöfin
Tótalráðgjöfin er ætluð ungu fólki sem vantar aðstoð og ráðgjöf fagfólks til að leysa úr alls kyns vandamálum. Hægt er að hringja í síma 520–4600, koma (í Hitt húsið, Pósthússtræti í Reykjavík) eða senda tölvupóst. Allar nánari upplýsingar er að finna á heimasíðunni www.totalradgjof.is.